|
1- Kur'an ve Ekoloji
Rahman Suresi 7-9:O Allah Göğü
yükseltmiştir ve dengeyi koymuştur. "
Kamer Suresi:49 :
" Gerçekten biz,her şeyi bir ölçüde yaratmışızdır."
Rum Suresi:41 "
İnsanların ellerinin işledikleri günahlar sebebiyle,karada ve denizde fesat
meydana çıktı ki(Allah)yaptıklarının bir kısmını kendilerine tattırsın, olur
ki, belki geri dönerler. "
Bakara:204,205:İnsanlardan öylesi vardır ki,dünya hayatı hakkındaki sözü
senin hoşuna gider.Kalbindekine de (özü sözüne uygun olduğuna) Allah’ı şahid
tutar.Halbuki kendisi düşmanların en yamanıdır. (Senden) ayrıldı
mı,yeryüzünde fesad çıkarmaya,ekini ve nesli helak etmeye çalışır.Allah ise
fesadı sevmez."
En’am:38 : "
Yeryüzünde yürüyen hiçbir hayvan ve iki kanadı ile uçan hiçbir kuş yoktur
ki,sizin gibi ümmetler olmasın.Biz kitapta hiçbir şeyi noksan
bırakmadık.Sonra hepsi,Rablerine toplanıp haşr olunacaklardır."
Araf:31 : " Ey
Adem oğulları!... ziynetinizi (elbisenizi) giyin, Yeyin - için ama israf
etmeyin.Çünkü Allah israf edenleri sevmez."
2-Hz.
Peygamber’in Hadislerinde Ekoloji
Peygamberimiz
(s.a.v) fiilen çevrecilik yapmakla kalmamış, çeşitli vesilelerle
Müslümanlara bu konuda öğütler ve tavsiyelerde bulunmuştur.Şimdi onun bu
sözlerinden bazı nakiller yapalım.
Ağaç ve Bitki Koruyuculuğu
“Kim ağaç
dikiminde bulunursa, onun için ağaçtan hasıl olan ürün miktarınca Allah
sevap yazar. " ( Ahmet -Müsned :5/415)
“Yedi şey vardır
ki, kişi kabirde bile olsa, onlardan sevap devamlı surette kendisine ulaşır:
Öğretilen ilim, halkın istifadesi için akıtılan su, dikilen ağaç, inşa
edilen mescid, okunmak üzere bağışlanan Kur’an ve iyi terbiye edilmiş evlad.”
( El münavi:F. Kadir:4-87)
“ Her kim boş,
kuru ve çorak bir yeri ihya edecek olursa, bu amelinden dolayı Allah
tarafından mükafatlandırılır.İnsan ve hayvan ondan menfaatlandıkça orayı
ihya edene sadaka yazılır.” ( F. Kadir: 6/39 )
“Elinizde bir ağaç
fidanı varsa, kıyamet kopmaya başlasa bile eğer onu dikecek kadar vaktiniz
varsa, mutlaka dikin.”
(Buhari : Kahire , S:168)
“Bir kimse bir
ağaç dikse, o ağaç meyve verdikçe sevabı ona yazılır.” ( E.Münavi : 5-480)
“Yerde bitmiş
olan hiçbir nebat yoktur ki, onu bekçi bir melek korumuş olmasın. Bu durum
bitkinin hesap edilmesine kadar devam eder. Kim bu bitkiyi basıp ezerse, o
melek kendisine lanet eder.” ( El- Muttaki : K. Ummal : 3-905 )
“Her kim, yerine
yenisini dikmeden bir sidre ağacını kesecek olursa, Allah ona cehennemde bir
ev yapar.” ( İ.Esir : 3-676 )
-Zü-kad gazvesi dönüşü:…“Kim buradan bir ağaç kesecek olursa,onun
karşılığında bir ağaç diksin.(Futuhul Buldan:1/17)
-Hz.Resulun sit
alanı ilan ettiği yerler :Mekke,Medine,taif vadisi,Tayy ve Kureyş
kabilelerinin arazileri...“Taif vadisinin ne dikenli ağaçları,ne de çalıları
tahrip edilmeyecek.Av hayvanları da öldürülmeyecek.(V.Siyasiyye.240.Buhari:Cihad:71.E.Davud:Menasik.98)
-Ağaç dikme ve
sevabı ile ilgili bazı hadisler : ...F.Kadir:4187.K.Ummül:3/905...
Bu
hadislerden, Peygamberimiz (s.a.v) ne denli bir ağaç ve bitki sevgisine
sahip olduğu ve koruduğu, bizleri ağaç dikmeye teşvik ettiği açıkça
görülmektedir.
Hayvan ve Kuş Koruyuculuğu
İbni Ömer: “Nebi
(s.a.v) hayvanlara işkence yapanlara lanet etti.” ( Buhari : zebaih : 25 ,
Ahmet : 4/31-33 )
Ebü’d Derda, Hz.
Peygamber’in “Allah bu dilsizler (develer) hakkında hayırlı olmanızı tavsiye
etmektedir, onlara güçleri ölçüsünde yük vurun.” dediğini, fazla yükten
dolayı kalkamayan bir deve görünce hatırlatmıştır.( İ. Hacer : M. Atiye :
2-156 )
Ebu hüreyre’den
gelen bir rivayet: “Resulullah bir gün sabah namazını kıldıktan sonra,
cemaate yönelerek: Adamın biri sığırını sürüyordu ki, bir ara sırtına bindi
ve vurmaya başladı. Bunun üzerine hayvancağız (lisan-ı haliyle): Biz bunun
için yaratılmadık dedi, buyurdu.” ( buhari : Enbiya :52 )
“ Kim av peşinde
koşarsa gafil olur.” ( E. davut : sayd :4, Tirmizi :fiten :69
)
Hayvan
sağanlara Hz. Peygamber: “Tırnaklarını kessinler, sağım sırasında uzun
tırnaklarla hayvanların memelerini kanatmasınlar.” ( Sindi : H.Ala İ. Mace :
sayd.12 )
Abdullah
İbn Amr’dan naklen: “Resulullah (s.a.v.) bir keçiyi sağmakta olan bir adama
uğramıştı, Ona: Ey kişi, sağınca yavrusu için de süt bırak, dedi.” ( N. el
Heysemi : M. Zevaid: 8/196
)
“Haksız olarak
bir serçeyi öldürenden Cenab-ı Hak kıyamet gününde hesap soracaktır.” (
Darimi :2/11 )
Enes (r.a)
naklediyor: “Bir yerde mola verince, hayvanlarınızın istirahatını
sağlayıncaya kadar ibadet etmezdik.” ( E. Davud : Cihad :
48 )
Ayrıca kuşların
yuvalarının bozulmamasını, yumurta ve yuvalarının alınmamasını da
emretmiştir.” ( E. davud : Cenaiz :1 , Buhari : Edebul müfred : 139)
Görüleceği
gibi bu hadisler ve benzerlerinden, Peygamberimizin, hayvanların ve kuşların
korunmasını, onlara eziyet edilmemesini, temizlik ve bakımlarının
yapılmasını, yaratışlarına uygun işlerde kullanılmasını, fazla yük
yüklenmemesini, av yasağı koyarak rastgele eğlence için avlanmamalarını
emrettiğini açıkça görüyoruz. Bu sözleriyle ve davranışlarıyla O, bugün
ancak sözü edilen hayvan haklarını dile getirmiştir.Bunlardan başka
Hz.Peygamberin (s.a.v.) akar ve durgun suların kirletilmemesine, yol ve
mahallelerin temiz tutulmasını dair bir çok hadisi de vardır...
Sahabi - Mutasavvuflardan,
-Hz. Ebu bekir savaş esnasında emir
buyurur;-Ağaçları sökmeyin,kesmeyin,ihtiyaç hariç hayvanları öldürmeyin (Tabari:1/1850)
-Hz.Ömer yaşlı
adamı(E.Hureyre)gayrete getirmek için,onunla birlikte elleri ile ağaç
diker(Muttaki:3/309)
-Meşhur Muhaddis
sufi Süfyani Servi:hayvanları satın alıp,Salı vermesi ile
meşhurdur.(Ayan:11/252)
-İ.Rabbani : "
…Hayvanlara da sevgi ve şevkatle muamale etmelisin.Çünkü onlar Allah’ın sana
emanet ettiği yaratıklardır… " (R.K.Zat:)
-Türk mutasavvıf
Sünbül efendi yerine vekil olarak Merkez Efendi'yi atar.Ve de, süs isteyen
şeyhine kuru bir çiçek getirmesi ve sebep olarak:…İbadet halindeki yeşil
çiçekleri ibadetten alıkoymak istemedim, cevabını vermesini istedi.
-Mutasavvuf Bali
efendi,Sofya yakınlarında kendi elleri ile dikerek büyük bir orman
yetiştirir.Ormanın adı:Bali baba ormanı kalır.(B.Velaye:1642)
-Şeyh Ş.M.Demirtaş
Kahire yakınlarındaki boş bir araziyi ağaçlandırır.(T.Kübra:11/133)
-Şeyh S.İ.Hasan
Salama’nın kesin uymasını istediği bildiriden:Haşarat cinsini kaktüslere
vurm(?)ak,ateşe atmak…yasaklanmıştır (Gilsenan:197)
Yabancıların Gözü İle ,
-Montaigne:Essais:11/206:Türklerin (Osmanlıların) hayvanlar için bile vakıf
ve hastaneleri vardı…"
-Guer:M.U.des
tures:Camide hastalanan kedi,köpeklerin tedavisine mahsus hastane vardır…"
(s.220)
-“Kışın Sivas’ta
kuşlara yem vermek için vakıflar yapılmıştı." (Selçuklularda,Sivas:O.Turan)
-İslam ile
şereflenmiş Türklerin hayvanlara olan sevgilerini yabancılar eserlerine bile
almışlardır.(Du loir:les.V.dus.duloir.192)Ayrıca bakınız :M.de Thevenot:96.lamartine:V.en
Orient.11/259:kuşları azad etme,hayvan barınakları,vakıfları…Kuşevleri…Hastaneleri…(d’ohsson:1V/307.Guer:1/369)..Van
busbecq:145.Brayer.1/339.
|